พิธีเผาเรือพระตงก่าง

พิธีต้อนรับองค์อ๋องเพื่อความสงบสุขแห่งตงก่างจัดทุกสามปีครั้ง ตรงกับปีฉลู มะโรง มะแม และจอ พูดอีกอย่างคือ ไม่ได้มีทุกปี พลาดแล้วก็ต้องรออีกสามปี

ส่วนวันที่แน่นอนนั้น คำนวณตามปฏิทินจันทรคติและทางศาลเป็นผู้เลือก ดังนั้นเวลาที่ตกในปฏิทินสุริยคติของแต่ละครั้งจึงไม่คงที่ ไม่อาจจำเป็นเดือนใดวันใดตายตัวได้ วิธีดูง่าย ๆ คือดูปีก่อน: ปีนี้เป็นปีฉลู มะโรง มะแม หรือจอ หรือไม่ ยืนยันก่อนว่ามี "ครั้ง" ไหม จากนั้นค่อยตรวจจำนวนวันพิธีและกำหนดส่งองค์อ๋องที่ทางศาลประกาศของครั้งนั้น

และช่วงที่คนเฝ้ารอที่สุดอย่าง "การเผาเรือพระ" นั้น ไม่ได้อยู่ในเวลากลางวันอันคึกคัก แต่อยู่ยามรุ่งสางหลังคืนสุดท้ายของพิธี เผาเรือริมทะเล ตอนไฟลุกฟ้ามักยังไม่สาง

ผมขอแนะนำว่า อย่าจับวันจากความทรงจำ ทุกอย่างให้ยึดประกาศทางการของศาลตงหลงในปีนั้นเป็นหลัก ก่อนเดินทางต้องเช็กกำหนดของปีนั้นอีกครั้งเสมอ เพราะแม้แต่ว่ารุ่งสางส่งองค์อ๋องครั้งสุดท้ายจะเป็นกี่โมง ก็อาจปรับเปลี่ยนตามความคืบหน้าของพิธีได้

สถานที่อยู่ที่อำเภอตงก่าง จังหวัดผิงตง ศาลตงหลงซึ่งประดิษฐานองค์อุนฝู่เชียนซุ่ยเป็นหัวใจของพิธีทั้งหมด ส่วนไฮไลต์การเผาเรือพระอยู่ริมทะเล

ผู้มาจากต่างถิ่น ส่วนใหญ่ใช้เกาสงเป็นฐานตั้งต้น จากเกาสงนั่งรถโดยสารหรือขับรถลงใต้ ราวชั่วโมงเศษก็ถึงตงก่าง ระยะทางไม่ไกล แต่ต้องคิดสถานการณ์ช่วงพิธีเข้าไปด้วย

ไม่กี่วันนั้นตงก่างคนเยอะมาก บนถนนและริมหาดจะมีผู้คนจำนวนมากมารอชมการส่งองค์อ๋อง การจราจรจะติดขัดกว่าปกติ หาที่จอดรถก็ลำบากขึ้น หากมาเพื่อชมการเผาเรือพระยามรุ่งสาง เท่ากับต้องเข้าประจำที่ตั้งแต่ฟ้ายังมืด ยิ่งต้องเผื่อเวลาทั้งมาและกลับให้กว้างขึ้น ระวังการเดินทางและความปลอดภัยของตน

หากคุณสนใจความเชื่อพื้นบ้านของไต้หวัน และสนใจเรื่องที่ว่า "พิธีกรรมบรรจุความรู้สึกของท้องถิ่นได้อย่างไร" ตงก่างจะให้บทเรียนลึกซึ้งแก่คุณ ที่นี่ไม่ได้ดูความครึกครื้นแสงสีเสียง แต่ดูความสมเกียรติอย่างหนึ่ง

เรือพระลำหนึ่งใช้เวลาสร้างหลายเดือน ทำด้วยมือทั้งหมด สร้างเหมือนเรือจริง แม้แต่เครื่องครัว อาวุธ กระดูกงูบนเรือ แม้แต่ที่ที่ไม่มีใครเห็นก็ไม่ละเลย แล้วเผาเป็นเถ้าในคืนสุดท้าย คนที่จะเข้าใจ "รู้ทั้งรู้ว่าต้องเผา ก็ยังไม่ลดทอน" นี้ เหมาะที่สุดที่จะมา

มันยังเหมาะกับเพื่อนร่วมทางที่อยากร่วมผ่านช่วงเวลาเงียบสงบด้วยกัน ตอนไฟลุกไม่มีใครโห่ร้อง ทุกคนเพียงมองโครงเรือถล่มลงทีละนิ้ว บรรยากาศเงียบงันร่วมกันนั้นจะคงอยู่ในความทรงจำของกันและกันไปอีกนาน หากคุณกับคนสำคัญอยากหาการเดินทางที่ไม่อึกทึก แต่มีน้ำหนักมาก ที่นี่เหมาะ

การเดินทาง: ใช้เกาสงเป็นจุดเปลี่ยนรถง่ายที่สุด จากเกาสงนั่งรถโดยสารหรือขับรถเองลงใต้ ราวชั่วโมงเศษถึงตงก่าง ช่วงพิธีทั้งคนและรถจะเพิ่มขึ้น เผื่อเวลาเดินทางมากกว่าปกติ

พักที่ไหน: เพราะการเผาเรือพระจัดริมทะเลยามรุ่งสาง ต้องตื่นแต่เช้าเฝ้ารอ พักใกล้ตงก่างหน่อยจะประหยัดแรงวิ่งวุ่นในความมืดได้มาก หากที่ตงก่างหาห้องยาก ถอยมาพักเกาสงแล้วออกเดินทางแต่เช้าวันนั้นก็เป็นทางเลือก เพียงต้องนับเวลาขับรถและหาที่จอดเข้าไปด้วย

ค่าใช้จ่าย: หลัก ๆ จะตกที่การเดินทางและที่พัก ตัวพิธีเองชมการส่งองค์อ๋องริมทะเลไม่ต้องซื้อบัตร ต้นทุนที่แท้จริงคือ "เวลา" คุณต้องยอมปรับตามจังหวะของพิธี เฝ้ารอยามรุ่งสาง ทริปนี้จึงจะครบถ้วน

หลักการสำคัญของการจัดมีเพียงประโยคเดียว: คิดย้อนกลับจากรุ่งสางของคืนนั้น ยืนยันกำหนดส่งองค์อ๋องก่อน แล้วจึงตัดสินใจว่าคืนก่อนพักที่ไหน ออกกี่โมง

นี่คือพิธีกรรมทางศาสนา ไม่ใช่การแสดง พิธีต้อนรับและส่งองค์อ๋องทั้งชุดกินเวลาหลายวัน จัดร่วมกันโดยศาลและตระกูลท้องถิ่นด้วยระเบียบเคร่งครัด

เมื่อเข้าถึงสถานที่ โปรดเคารพระเบียบพิธี และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ศาลตงหลงและทีมงาน ตรงไหนยืนได้ ตรงไหนห้ามล้ำเส้น เมื่อไรควรเงียบ ล้วนมีเหตุผลของมัน

ช่วงเวลาเผาเรือพระยิ่งต้องมีความพอดี ในบรรยากาศการส่งองค์อ๋อง ผู้คนเชื่อว่าองค์อ๋องจะเก็บโรคภัย เคราะห์ร้าย และสิ่งไม่สะอาดทั้งหมดลงในเรือแล้วพาไป นี่คือการอำลาอันสำคัญ เมื่อเห็นใครโค้งคำนับเรือลึก ๆ สามครั้ง ท่าทางเชื่องช้า โปรดให้เวลาเขา ทั้งชายหาดจะรอให้เขาคำนับเสร็จอย่างเงียบ ๆ คุณก็เช่นกัน

ช่วงพิธีคนเยอะ นี่คือสิ่งที่ต้องเตรียมใจไว้ก่อนที่สุด ริมหาดและรอบลานศาลจะแน่นไปด้วยคน การจราจรก็ตึงตามไปด้วย

ช่วงเวลา: การเผาเรือพระจัดริมทะเลยามรุ่งสางหลังคืนสุดท้าย หมายความว่าคุณต้องตื่นแต่เช้า กระทั่งออกจากบ้านตอนฟ้ายังมืดเพื่อเฝ้ารอ ต้องเข้าประจำที่ก่อนฟ้าสาง ขากลับก็อยู่ยามรุ่งสาง จังหวะทั้งหมดต่างจากการท่องเที่ยวกลางวันทั่วไปโดยสิ้นเชิง

ความปลอดภัย: ริมทะเลยามรุ่งสางอุณหภูมิต่ำ พื้นอาจลื่น อีกทั้งตอนเผาเรือมีกระดาษเงินทองและไฟจำนวนมาก เมื่อเข้าใกล้ต้องทำตามคำแนะนำของทีมงานและรักษาระยะห่างที่ปลอดภัย ในที่ที่คนเยอะยิ่งต้องดูแลคนที่มาด้วยกัน นัดจุดนัดพบไว้เผื่อพลัดหลง

คิดเรื่องเหล่านี้ให้รอบก่อน คุณจึงจะวางใจมอบความสนใจให้กองไฟยามรุ่งสางนั้นได้จริง ๆ

พิธีต้อนรับองค์อ๋องเพื่อความสงบสุขแห่งตงก่าง เป็นหนึ่งในพิธีอันเป็นเอกลักษณ์ที่สุดของไต้หวันใต้ องค์อุนฝู่เชียนซุ่ยที่ประดิษฐานในศาลตงหลงเสด็จตรวจราชการแทนสวรรค์ องค์อ๋องถูกอัญเชิญเข้ามา บูชาหลายวัน แล้วส่งกลับสู่ทะเลด้วยความเคารพ

รากของมันฝังอยู่ในความทรงจำของชายฝั่งไต้หวัน สมัยก่อนชายฝั่งนี้โรคระบาดไม่ขาด ผู้คนเชื่อว่าองค์อ๋องจะเก็บโรคภัย เคราะห์ร้าย และสิ่งไม่สะอาดทั้งหมดลงในเรือพระไม้อันวิจิตรลำนี้แล้วพาไป เรือลำนี้จึงไม่ได้สร้างมาเพื่อแล่น แต่เพื่อบรรทุกทุกสิ่งที่ทั้งท้องถิ่นอยากส่งไป

ก็เพราะต้องส่งไปอย่างสมเกียรติ จึงต้องสร้างอย่างสมเกียรติ เมื่อสิ่งที่ส่งไปหนักพอ คนสร้างก็ไม่ลดทอน เมื่อคุณยืนข้างเรือ ปลายนิ้วลูบลายสลักที่ขัดจนเรียบ ได้กลิ่นน้ำมันที่ยังใหม่ ก็จะเข้าใจน้ำใจนี้

คืนสุดท้าย เรือถูกค่อย ๆ ดันขึ้นชายหาด รอบ ๆ กองกระดาษเงินทองสูงเป็นภูเขาย่อม ตอนไฟลุกฟ้ายังไม่สาง เรือทั้งลำลุกเป็นสีส้มแดงบนหาดมืด ประกายไฟลอยขึ้นไปปนกับดวงดาวที่ยังไม่จาง ไอร้อนซัดเข้าหน้าเป็นระลอกสลับกับความเย็นของลมทะเล ไม่มีใครโห่ร้อง ทุกคนเพียงมองดู

มองแสงไฟค่อย ๆ เล็กลง กองไฟยามรุ่งสางนั้นยังลุกอยู่ในตาอีกนาน บางสิ่งถูกสร้างอย่างตั้งใจเช่นนั้น ก็เพื่อจะได้ส่งมันไปอย่างดี และการเรียนรู้ที่จะอำลาอย่างสมเกียรติ บางที ก็คือสิ่งที่เมืองริมทะเลแห่งนี้อยากสอนผู้คนทุกสามปี คุ้มหรือไม่ พอได้เห็นคุณก็จะเข้าใจ