ตาบูอิก ปาเรียมัน

ตาบูอิกเป็นเทศกาลรำลึกที่จัดขึ้นที่ปาเรียมัน สุมาตราตะวันตก ในเดือนมุฮัรรอมตามปฏิทินอิสลาม มันรำลึกถึงฮุสเซน ผู้สืบเชื้อสายของศาสดา ที่พลีชีพในสมรภูมิหนึ่งที่กัรบะลา

ประเพณีนี้ทหารชีอะห์จากอินเดียนำมาสู่ชายฝั่งสุมาตราตะวันตกแต่ก่อน จัดในสิบวันแรกของเดือนมุฮัรรอมตามปฏิทินอิสลาม คำว่า "ตาบูอิก" หมายถึงหุ่นกระดาษทรงหอขนาดใหญ่นั้น — ชาวเมืองแบกมันแห่ไปในเมือง แล้วสุดท้ายส่งมันลงทะเล

ใต้หอที่วิจิตรนั้น รองรับสัตว์ในตำนานชื่อ บุร็อก พาหนะที่ตำนานว่าพาวิญญาณผู้พลีชีพลอยขึ้น พูดอีกอย่าง หอทั้งหอนี้ คือการเอาความเศร้าเมื่อพันปีก่อน มาทำเป็นรูปร่างที่มองเห็นได้

ตาบูอิกตกอยู่ในเดือนมุฮัรรอมตามปฏิทินอิสลาม (ก็คือช่วงวันอาชูรอนั้น) พิธีรวมศูนย์อยู่ในสิบวันแรกของเดือนมุฮัรรอม

สิ่งที่อยากเตือนคุณคือ ปฏิทินอิสลามเป็นจันทรคติล้วน หนึ่งปีสั้นกว่าปฏิทินสากล (สุริยคติ) ราวสิบเอ็ดวัน ดังนั้นเมื่อแปลงเป็นปฏิทินสากลแล้ว วันที่จะเลื่อนเร็วขึ้นทุกปี และก็เพราะอย่างนี้ วันที่ของปีหนึ่งที่เห็นในอินเทอร์เน็ต จึงไม่สามารถนำมาใช้กับปีที่คุณจะไปได้โดยตรง

คำแนะนำของผมนั้นเป็นจริงมาก อย่าคำนวณเอง ก่อนออกเดินทางต้องยืนยันวันที่ประกาศอย่างเป็นทางการของปีนั้นให้แน่นอน ยึดตามประกาศอย่างเป็นทางการเป็นหลัก จัดเรื่องนี้ไว้ก่อนจองตั๋วเครื่องบินและที่พัก แผนการเดินทางจึงจะไม่เสียเปล่า

ปาเรียมัน (Pariaman) อยู่บนแนวชายฝั่งของสุมาตราตะวันตก อินโดนีเซีย สำหรับนักเดินทาง จุดเข้าที่สะดวกที่สุดคือปาดัง (Padang) เมืองหลวงของจังหวัดสุมาตราตะวันตก

ขับรถจากปาดังไปปาเรียมัน ใช้เวลาราวชั่วโมงเศษ เดินเลียบชายฝั่งขึ้นเหนือ ยิ่งใกล้ปาเรียมัน กลิ่นทะเลก็ยิ่งเข้มข้น — นี่ก็บอกล่วงหน้าว่าสุดท้ายเทศกาลทั้งหมดจะมุ่งไปทางไหน

ตอนวางแผนการเดินทาง ถือปาดังเป็นฐานของคุณจะมั่นคงกว่า บินถึงปาดังก่อน จัดที่พักให้เรียบร้อย แล้วค่อยเคลื่อนไปปาเรียมันในวันงานตาบูอิก

ถ้าการเดินทางที่คุณชอบ คือการก้าวเข้าไปในวันที่เมืองหนึ่งกำลังใช้ชีวิตจริง ๆ ไม่ใช่การแสดงที่เตรียมไว้สำหรับนักท่องเที่ยว ตาบูอิกก็จะถูกใจคุณมาก

มันไม่ใช่ทริปแบบสบาย ๆ ผ่อนคลาย แดดแรง ลมทะเลปนเสียงกลอง กลิ่นเหงื่อและกลิ่นธูป ฝูงชนจะผลักคุณ เบียดคุณ พาคุณเข้าไปในขบวนที่มองไม่เห็นจุดจบ เสียงกลองไม่หยุดทั้งวัน ตีลงที่อกทีละที

ดังนั้นนี่ค่อนข้างเหมาะกับ คนที่ยอมยืนทั้งวันในแดดเปรี้ยงและฝูงชน อยากสัมผัสน้ำหนักของความศรัทธาท้องถิ่น มาด้วยกันกับเพื่อนร่วมทางจะยิ่งดี — ในจังหวะที่เป็นระเบียบและหนักหน่วงนั้น มีคนข้าง ๆ ถูกพาไปด้วยกัน ความรู้สึกนั้นจะสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

โครงร่างที่ง่ายที่สุดเป็นอย่างนี้ ใช้ปาดัง (Padang) เป็นฐานที่พักและจุดเข้าออก แล้วค่อยไปปาเรียมันในวันงานตาบูอิก

การเดินทาง: ปาดังถึงปาเรียมันขับรถราวชั่วโมงเศษ เดินเลียบชายฝั่งสุมาตราตะวันตก คิดช่วงการเดินทางนี้รวมไว้ในเวลาของวันนั้น เผื่อให้กว้างขวางหน่อย

ที่พัก: วางที่พักไว้ที่ปาดังจะยืดหยุ่นกว่า วันงานค่อยเดินทางเที่ยวเดียวไปปาเรียมัน ดูไฮไลต์เสร็จแล้วกลับ

การจัดสรรเวลา: ไฮไลต์การส่งตาบูอิกลงทะเลมักเกิดในยามเย็นริมหาด ควรไปแต่เนิ่น เพื่อจองที่ พูดอีกอย่าง กลางวันค่อย ๆ เดินตามขบวนไป เก็บแรงไว้เพื่อช่วงเวลานั้นในยามเย็น

ตาบูอิกนั้นสูงกว่าตึกสองชั้น ลำตัวรูปหอที่ทำจากกระดาษและไม้ไผ่สีสันสดใส ถูกคนกลุ่มใหญ่แบกบนบ่า เคลื่อนช้า ๆ ไปตามถนนของปาเรียมัน คนทั้งเมืองเดินตามมัน คุณก็จะถูกผลัก ถูกเบียด เข้าไปในขบวนที่ไม่มีจุดเริ่มและมองไม่เห็นจุดจบนี้

คนแบกหอผลัดกันชุดแล้วชุดเล่า ชายหนุ่มลงจากบ่าหน้าเต็มไปด้วยเหงื่อ ทันใดก็มีอีกคู่มือดันขึ้นมาแทน ไม่ปล่อยให้หอหยุดสักวินาที มือคนตีกลองก็แดง แต่จังหวะไม่พลาดสักที มองออกว่า พวกเขาไม่ได้แสดง แต่กำลังแบกเรื่องสำคัญมากเรื่องหนึ่ง แทนทั้งเมือง

หอเคลื่อนไปเหนือหัวฝูงชนโยกเยก ปีกของสัตว์ในตำนานสั่นเบา ๆ ตามจังหวะก้าว ราวกับจะบินขึ้นจริง ๆ ตามไปนาน ๆ จะถูกจังหวะที่หนักหน่วงนั้นพาไป แยกไม่ออกว่าตัวเองกำลังดูพิธี หรือกลายเป็นส่วนหนึ่งของมันไปแล้ว

ทะเลใกล้เข้ามา กลองก็ตีเร่งขึ้น เสียงคลื่นค่อย ๆ ลอยขึ้นมาจากใต้เสียงกลอง เงาหอทอดลงบนหาดที่ถูกแดดเย็นย้อมแดง ยาวมาก ฝีเท้าคนแบกหนัก ทุกก้าวเหยียบลงในทรายเปียกนุ่ม ทิ้งรอยเท้าทีละรอย ที่ถูกน้ำทะเลลบเรียบไปอย่างรวดเร็ว

ยามเย็น ขบวนเดินถึงชายทะเล เสียงกลองถึงจุดที่ดุเดือดที่สุด ตาบูอิกที่ถูกแบกมาทั้งวัน ถูกค่อย ๆ ส่งลงทะเล ผมยืนอยู่บนหาด มองมันแตกออกและจมลงในคลื่น คนทั้งเมืองเงียบลง

คุณก็จะเข้าใจในชั่วขณะนั้นว่า แท้จริงความวิจิตรและความอึกทึกทั้งวันนี้ ล้วนเพื่อเดินมาถึงชั่วขณะนี้ — การคืนความโศกที่แบกมาทั้งวัน และแบกมาทั้งปี ให้ทะเลอย่างเบามือ นี่คือภาพอันเป็นเอกลักษณ์ที่สุดของปาเรียมัน

นี่คือเทศกาลที่ผสานศาสนาเข้ากับประเพณีท้องถิ่น ไม่ใช่กิจกรรมท่องเที่ยวล้วน ๆ ตาบูอิกแบกความทรงจำที่หนักมากไว้ โปรดเคารพพิธีกรรมเอง และเคารพฝูงชนที่กำลังร่วมงานอยู่ข้าง ๆ คุณด้วย

ฝูงชน: คนทั้งเมืองจะเดินตามหอ ถนนและริมหาดจะแน่นมาก ไฮไลต์การส่งหอลงทะเลมักอยู่ในยามเย็น ถ้าอยากดูให้ชัด ต้องไปถึงริมหาดแต่เนิ่น

กำลังกายและการป้องกัน: แดดแรง จะอยู่ตั้งแต่ขบวนแห่กลางวันไปจนถึงการส่งลงทะเลในยามเย็น อย่าลืมดูแลสภาพร่างกายของตัวเองและเพื่อนร่วมทาง

สภาพจิตใจ: เมื่อหอจมลงทะเล คนทั้งเมืองเงียบลง เงียบตามไปด้วย จะเป็นการตอบสนองที่เป็นธรรมชาติที่สุดต่อพิธีกรรมนี้

เพราะตาบูอิกเปลี่ยนเรื่องที่เป็นนามธรรม — การไว้อาลัยต่อการพลีชีพเมื่อพันปีก่อน — ให้กลายเป็นสิ่งที่คุณยืนอยู่บนหาดก็มองเห็นได้กับตา

หอยิ่งวิจิตร ยิ่งบอกว่าความทรงจำนี้หนักแค่ไหน ความอึกทึกและความหนักหน่วงทั้งวันของมัน ล้วนชี้ไปยังชั่วขณะนั้นในยามเย็น คือการคืนความโศกให้ทะเล นับแต่ทหารชีอะห์นำประเพณีนี้ขึ้นสู่ชายฝั่งสุมาตราตะวันตก ปาเรียมันก็แบกหอ ส่งลงทะเล ปีแล้วปีเล่า จนทำให้มันกลายเป็นเรื่องของทั้งเมือง

สิ่งที่คุณดูไม่ใช่แค่หอกระดาษหอหนึ่ง แต่คือเมืองหนึ่งใช้แรงทั้งวันอย่างไร เพื่อจดจำเรื่องหนึ่งที่ไม่อยากลืม สิ่งที่การเดินทางครั้งนี้ทิ้งไว้ ไม่ใช่ภาพที่สวยงาม แต่คือน้ำหนักที่ทั้งเมืองร่วมกันแบกขึ้น และร่วมกันวางลงด้วยกัน