เทศกาลอาโออิ

เทศกาลอาโออิจัดวันที่ 15 พฤษภาคมทุกปี ร่วมกับกิอองและจิไดมัตสึริ ถือเป็นหนึ่งในสามเทศกาลใหญ่ของเกียวโต และเก่าแก่ที่สุดในนั้นด้วย

หากวันนั้นฝนตกจะเลื่อนออกไป ฉะนั้นหากตั้งใจจะไปจริง ๆ ยังคงยึดประกาศทางการเป็นหลัก ปีนั้นผมไปถึงทางแยกในบ่ายเดือนพฤษภาคมธรรมดา ตั้งใจแค่จะรอไฟแดง แต่ขบวนก็ค่อย ๆ เดินออกมาจากพระราชวังหลวงเกียวโต พฤษภาคมที่เกียวโตยังไม่ร้อน ลมลอยกลิ่นเขียวของใบไม้อ่อนและความเย็นของแม่น้ำคาโม เป็นช่วงเวลาที่สบายมากในรอบปี

สิ่งที่ควรดูที่สุดคือขบวน "โรโตโนะกิ": ผู้คนหลายร้อยในชุดยุคเฮอัน ค่อย ๆ เดินออกมาจากพระราชวังหลวงเกียวโต อาภรณ์เป็นสีที่เห็นได้แค่ในภาพม้วนโบราณ คราม แดงเข้ม ม่วงลึก ซ้อนกันชั้นแล้วชั้นเล่า

แม้แต่วัวที่ลากเกวียนก็ถูกประดับด้วยใบโฮลลีฮ็อกตลอดทาง กีบเท้าบนยางมะตอยทุ้มและช้า ก้าวหนึ่งหยุดหนึ่ง ทั้งขบวนช้าจนลมหายใจของตัวเองผ่อนลงโดยไม่รู้ตัว โทรศัพท์ในมือก็ค่อย ๆ ลดลง

ขบวนออกจากพระราชวังหลวงเกียวโต เดินไปจนถึงศาลเจ้าชิโมงาโมะ แล้วต่อไปยังศาลเจ้าคามิงาโมะ รวมระยะราวแปดกิโลเมตร ตั้งแต่เช้าจรดบ่าย

จากทุกมงกุฎ ทุกหน้าอก กระทั่งชายคาเกวียนวัว ล้วนห้อย"อาโออิคัตสึระ" ใบสองแฉกอาโออิพันบนกิ่งคัตสึระ อันเป็นตราเทพของสองศาลเจ้าคาโม ใบไม้สด ๆ ในแดดส่งกลิ่นเขียวจาง ๆ

มันไม่พึ่งความอึกทึก ไม่มีการพุ่งทะยาน สิ่งที่มันต้องการคือคำเดียว ช้า หากคุณชอบนั่งดูยุคสมัยหนึ่งค่อย ๆ ผ่านหน้าไปอย่างเงียบ ๆ ไม่ใช่ตามหาความครึกครื้นเร้าใจ เทศกาลอาโออิจะเข้ากับคุณมาก

วันนั้นชายชราข้างทางพึมพำว่าไซโอได น้ำเสียงคุ้นเคย ราวกับแนะนำเพื่อนเก่า นี่เป็นเทศกาลที่เหมาะกับการผ่อนฝีก้าว พาผู้สูงวัยหรือเพื่อนร่วมทางมาดูเงียบ ๆ ด้วยกัน เพียงแต่มันเดินนาน ต้องมีความอดทนสักหน่อย

ขบวนชมได้ตลอดเส้นทาง ทั้งย่านพระราชวังหลวงเกียวโต และในเขตศาลเจ้าชิโมงาโมะกับคามิงาโมะ ย่านพระราชวังเป็นจุดที่ขบวนออกเดิน มองเห็นขบวนตั้งแถวและเคลื่อนช้า ๆ ได้ค่อนข้างครบถ้วน

เนื่องจากตลอดทางราวแปดกิโลเมตร ตั้งแต่เช้าจรดบ่าย ไม่ต้องโลภอยากตามให้ครบทั้งเส้น เลือกจุดหนึ่งดูอย่างสบายใจ กลับยิ่งเก็บสีที่เคลื่อนช้า ๆ นั้นเข้าตาได้มากกว่า

ตลอดทางส่วนใหญ่ชมได้ฟรี บางช่วงมีที่นั่งชมแบบเสียเงิน หากคุณอยากนั่งดูขบวนทั้งช่วงผ่านไปอย่างสบาย ที่นั่งแบบเสียเงินจะเป็นตัวเลือกที่สบายกว่า

ส่วนการเปิดที่นั่ง การจำหน่ายบัตร และราคาที่แน่นอน แต่ละปีอาจจัดต่างกัน ขอให้ยึดประกาศทางการเป็นหลัก ตรวจสอบล่วงหน้าให้ดีก่อนตัดสินใจว่าจะจองหรือไม่

พฤษภาคมที่เกียวโตกลางวันเริ่มร้อน แม้ตอนเช้ายังมีไอเย็น แต่บ่ายแดดไม่ใช่เรื่องเบา ๆ แนะนำให้เตรียมร่มและน้ำดื่ม ขบวนเดินตั้งแต่เช้าจรดบ่าย ยืนนานอยู่จุดเดิมต้องดูแลการกันแดดและเติมน้ำให้ดี

ตอนชม จำไว้ว่านี่เป็นเทศกาลที่เงียบและสง่างาม ในขบวนมีหญิงสาวสวมมงกุฎหนัก หน้าทาขาวจนเกือบโปร่งใส สีหน้าไม่เปลี่ยนเลยตั้งแต่ต้นจนจบ เธอคือตัวเอก "ไซโอได" กำลังแบกน้ำหนักของพันปีด้วยทั้งร่าง เก็บความเอะอะลงเสีย คือการให้เกียรติความช้านี้

ในฐานะหนึ่งในสามเทศกาลใหญ่ของเกียวโต ตลอดทางย่อมมีคนมารวมตัว แต่บุคลิกของเทศกาลอาโออินั้นช้า ไม่ใช่ความครึกครื้นแบบเบียดกันพุ่งไปข้างหน้า ยืนให้มั่นอยู่จุดเดิม ไม่รีบเร่ง ก็ชมได้อย่างเรื่อย ๆ

วันนั้นผมมองเด็กหนุ่มจูงม้าอยู่นาน อายุราวสิบหกสิบเจ็ด พยายามยืดหลังให้ตรง แต่พอเดินผ่านหน้า เขาแอบถอนหายใจยาว ๆ ออกมา แม้แต่ในขบวนจากพันปีก่อน ก็มีคนที่กำลังประหม่า การดูคน มักจับใจยิ่งกว่าการดูความอลังการ

ตำนานต้นกำเนิดย้อนไปกว่าสิบสี่ศตวรรษ ในปีที่พืชผลล้มเหลวและโรคระบาดแพร่ จักรพรรดิส่งราชทูตไปถวายเครื่องสักการะแด่เทพเจ้าคาโม ภาวนาขอให้ฤดูกาลเป็นใจ นั่นคือจุดเริ่มของ"เทศกาลคาโม" ภายหลังเพราะขบวน ศาลเจ้า และบ้านเรือนล้วนประดับใบอาโออิ (โฮลลีฮ็อก) จึงค่อย ๆ ถูกเรียกว่าเทศกาลอาโออิ ในยุคเฮอัน เพียงเอ่ยคำว่าเทศกาล ก็หมายถึงงานนี้

หลังขบวนเคลื่อนห่างออกไป เสียงกีบม้าและเสียงเพลาไม้ของเกวียนวัวจางหายไปพร้อมกัน ถนนกลับคืนเป็นบ่ายพฤษภาคมธรรมดา แต่สีที่เคลื่อนช้า ๆ เหล่านั้นกลับจางช้าเหลือเกิน บางสิ่งเมื่อดูจบ ต้องให้เวลากับมัน และหากคุณก็เคยยืนริมถนนนั้นสักครั้ง คุณก็คงจะเข้าใจ ความช้าบางอย่าง คือความยิ่งใหญ่ที่มองไม่เห็น